Danh mục các lĩnh vực và thời hạn người có chức vụ, quyền hạn không được thành lập công ty được quy định như thế nào?

Để hiện thực hóa điều này, Thông tư 05/2023/TT-BXD, có hiệu lực từ ngày 20/9/2023, đã đưa ra các quy định cụ thể về danh mục lĩnh vực và thời hạn mà những người từng giữ chức vụ, quyền hạn không được phép thành lập, điều hành doanh nghiệp. Dưới đây là thông tin chi tiết về đối tượng áp dụng, các lĩnh vực cấm tham gia, và thời hạn quy định theo Thông tư này.

1. Đối tượng áp dụng Thông tư 05/2023/TT-BXD

Theo Điều 2 của Thông tư 05/2023/TT-BXD, quy định này áp dụng đối với:

• Những người từng giữ chức vụ, quyền hạn tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị khu vực nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuộc Bộ Xây dựng.
• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc giám sát và thực thi các quy định trong Thông tư.

Mục tiêu của quy định này là:

• Tạo lập môi trường làm việc chính trực và công bằng, đảm bảo các quyết định quản lý không bị ảnh hưởng bởi lợi ích cá nhân.
• Hỗ trợ tuân thủ đạo đức công vụ và các chuẩn mực trong quản lý nhà nước, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng vốn có nhiều ảnh hưởng đến quyền lợi của nhà nước và cộng đồng.

Việc áp dụng Thông tư giúp kiểm soát chặt chẽ các hành vi có thể dẫn đến sai phạm, đảm bảo quá trình chuyển giao quyền lực giữa các cán bộ được thực hiện minh bạch và hiệu quả.

2. Các lĩnh vực mà người có chức vụ, quyền hạn không được thành lập công ty

Điều 4 của Thông tư 05/2023/TT-BXD liệt kê danh mục các lĩnh vực mà những người từng giữ chức vụ không được phép tham gia sau khi thôi chức. Cụ thể:

2.1. Lĩnh vực quy hoạch xây dựng, kiến trúc

Quy hoạch xây dựng và kiến trúc đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển bền vững của đô thị và nông thôn.

• Hạn chế người từng giữ chức vụ tham gia vào các doanh nghiệp trong lĩnh vực này nhằm đảm bảo tính công bằng trong việc lập kế hoạch và triển khai các dự án xây dựng.
• Tránh các xung đột lợi ích và nguy cơ lợi dụng quyền hạn cũ để tác động đến các dự án.

2.2. Lĩnh vực hoạt động đầu tư xây dựng

Hoạt động đầu tư xây dựng thường liên quan trực tiếp đến quản lý nguồn vốn và tài sản quốc gia.

• Quy định cấm nhằm ngăn ngừa nguy cơ tham nhũng và lợi ích nhóm trong các dự án đầu tư xây dựng quy mô lớn.

2.3. Lĩnh vực phát triển đô thị

Việc quản lý và phát triển đô thị cần sự công bằng trong các quyết định liên quan đến quy hoạch và triển khai dự án.

• Những người từng giữ chức vụ không được tham gia vào doanh nghiệp phát triển đô thị nhằm đảm bảo lợi ích cộng đồng được đặt lên hàng đầu.

2.4. Lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật

Hạ tầng kỹ thuật là nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

• Quy định cấm này giúp bảo vệ tính minh bạch trong việc quản lý, xây dựng và vận hành các công trình hạ tầng quan trọng.

2.5. Nhà ở, công sở, và thị trường bất động sản

Những người từng giữ chức vụ không được tham gia vào lĩnh vực này nhằm:

• Đảm bảo sự minh bạch trong quản lý quỹ nhà đất và các dự án bất động sản.
• Tránh nguy cơ chi phối thị trường bất động sản thông qua mối quan hệ trước đây.

2.6. Vật liệu xây dựng

Ngành vật liệu xây dựng là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng xây dựng.

• Việc hạn chế người từng giữ chức vụ tham gia vào các doanh nghiệp này giúp tránh tình trạng độc quyền hoặc cạnh tranh không lành mạnh.

2.7. Khoa học và công nghệ trong lĩnh vực xây dựng

Nhằm bảo đảm tính khách quan và độc lập trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ.

• Những người từng giữ chức vụ không được tham gia vào các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này để tránh tình trạng lạm dụng các nghiên cứu khoa học phục vụ lợi ích cá nhân.

2.8. Quản lý doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ

Quy định này đảm bảo sự độc lập trong quản lý các doanh nghiệp nhà nước, tránh nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực từ các cá nhân từng giữ quyền lực.

2.9. Các chương trình, dự án thuộc phạm vi quản lý

Những chương trình, dự án lớn liên quan trực tiếp đến lợi ích quốc gia và cộng đồng.

• Quy định không được tham gia giúp đảm bảo các dự án được thực hiện theo hướng minh bạch và công bằng.

3. Thời hạn người có chức vụ, quyền hạn không được thành lập công ty

Điều 5 của Thông tư 05/2023/TT-BXD quy định cụ thể thời hạn mà người từng giữ chức vụ không được phép thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp như sau:

Thời hạn 24 tháng

Áp dụng với các lĩnh vực:

• Quy hoạch xây dựng, kiến trúc.
• Hoạt động đầu tư xây dựng.
• Phát triển đô thị.
• Hạ tầng kỹ thuật.
• Nhà ở, công sở, thị trường bất động sản.
• Vật liệu xây dựng.

Thời hạn 12 tháng

Áp dụng với:

• Khoa học và công nghệ trong xây dựng.
• Quản lý doanh nghiệp nhà nước.

Thời hạn đặc biệt

Đối với các cán bộ trực tiếp nghiên cứu, xây dựng, thẩm định hoặc phê duyệt chương trình, dự án, đề án:

• Thời hạn cấm kéo dài đến khi chương trình, dự án, đề án được hoàn tất.

4. Ý nghĩa và tầm quan trọng của quy định

Những quy định tại Thông tư 05/2023/TT-BXD đóng vai trò:

• Đảm bảo tính minh bạch trong quản lý doanh nghiệp: Hạn chế tối đa nguy cơ lợi dụng quyền lực để trục lợi.
• Tạo ra môi trường kinh doanh công bằng và cạnh tranh lành mạnh.
• Hỗ trợ việc chuyển giao quyền lực hiệu quả giữa các cán bộ quản lý, giúp hệ thống vận hành trơn tru.
• Ngăn chặn tham nhũng và xung đột lợi ích: Giúp tăng cường niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào chính sách pháp luật.

Kết luận

Thông tư 05/2023/TT-BXD là một bước tiến quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong quản lý và phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích cộng đồng mà còn tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, hỗ trợ sự phát triển bền vững của quốc gia.